ใครที่รู้จักนักแสดงอย่าง แมทธิว แม็คคอนาเฮย์ (Matthew McConaughey) จะรู้ว่าเขามีคำพูดประจำตัวกับลีลาอันเป็นเอกลักษณ์ “Alright, alright, alright” ล่าสุดนักแสดงเจ้าของรางวัลออสการ์ พลิกโฉมวงการกฎหมายลิขสิทธิ์และเทคโนโลยี ด้วยการนำ “ตัวตน” ของเขาไปจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า (Trademark) เพื่อป้องกันการถูกนำไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาตจากปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งถือเป็นแนวทางใหม่ที่ไม่เคยมีนักแสดงคนใดทำมาก่อน
รายงานจาก The Wall Street Journal ระบุว่า สำนักงานสิทธิบัตรและเครื่องหมายการค้าแห่งสหรัฐอเมริกา (USPTO) ได้อนุมัติคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าจำนวน 8 รายการให้กับแม็คคอนาเฮย์ในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา โดยครอบคลุมถึงภาพลักษณ์ขณะที่เขากำลังจ้องมอง ยิ้ม และพูด
รายการที่ได้รับการจดทะเบียนรวมถึงคลิปวิดีโอความยาว 7 วินาทีที่เขายืนอยู่บนระเบียงบ้าน, คลิป 3 วินาทีขณะนั่งหน้าต้นคริสต์มาส และที่สำคัญที่สุดคือไฟล์เสียงวลีอมตะอย่าง “Alright, alright, alright” จากภาพยนตร์เรื่อง Dazed and Confused (1993)
กลยุทธ์ใหม่ทางกฎหมาย: ใช้ “เครื่องหมายการค้า” แทน “ลิขสิทธิ์”
ผู้เชี่ยวชาญและทีมกฎหมายระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกที่นักแสดงใช้ “กฎหมายเครื่องหมายการค้า” เพื่อปกป้องความเหมือน (Likeness) ของตนจากการถูก AI นำไปใช้ในทางที่ผิด ซึ่งแตกต่างจากการพึ่งพากฎหมายลิขสิทธิ์หรือสิทธิในการเผยแพร่ภาพตามปกติ
โจนาธาน พอลแลค (Jonathan Pollack) หนึ่งในทนายความของแม็คคอนาเฮย์ กล่าวว่า “ในโลกที่ทุกคนกำลังวิ่งวุ่นหาทางออกว่าจะจัดการกับการใช้ AI ในทางที่ผิดอย่างไร ตอนนี้เรามีเครื่องมือที่จะหยุดยั้งผู้กระทำผิดได้ทันที หรือนำตัวขึ้นศาลรัฐบาลกลางได้”
ขณะที่ เควิน ยอร์น (Kevin Yorn) ทนายความอีกคนเสริมถึงเป้าหมายรองว่า ต้องการ “รักษามูลค่า” ที่เกิดขึ้นจากเทคโนโลยีใหม่นี้ เพื่อให้มั่นใจว่าผลประโยชน์จะไม่รั่วไหลไปยังผู้ที่ไม่ได้รับอนุญาต
จุดยืนของแม็คคอนาเฮย์: สนับสนุน AI แต่ต้องมี “ความยินยอม”
แม็คคอนาเฮย์เปิดเผยผ่านอีเมลว่า เขาและทีมงานต้องการสร้างบรรทัดฐานใหม่ในโลกยุค AI
“เราต้องการสร้างขอบเขตที่ชัดเจนเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของ โดยให้การยินยอม (Consent) และการให้เครดิต (Attribution) เป็นเรื่องปกติ… ผมต้องการความมั่นใจว่า เมื่อใดก็ตามที่มีการใช้เสียงหรือภาพลักษณ์ของผม นั่นเป็นเพราะผมได้อนุมัติและเซ็นอนุญาตแล้ว”
แม็คคอนาเฮย์ยืนยันว่าเขาเปิดกว้างต่อเทคโนโลยี Generative AI โดยปัจจุบันเขาเป็นผู้ถือหุ้นใน ElevenLabs บริษัทซอฟต์แวร์โคลนนิ่งเสียงด้วย AI มาหลายปี และได้อนุญาตให้บริษัทสร้างเสียงเวอร์ชั่น AI ของเขาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
ความกังวลที่เพิ่มขึ้นในอุตสาหกรรมบันเทิง
ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลที่พุ่งสูงขึ้นในฮอลลีวูด กรณีดาราชั้นนำถูก AI ละเมิดสิทธิ์:
- สการ์เล็ตต์ โจแฮนส์สัน เคยแสดงความไม่พอใจหลังจาก OpenAI เปิดตัวแชตบอตที่มีเสียงคล้ายเธอมากจนน่าตกใจ
- เทย์เลอร์ สวิฟต์ ตกเป็นเหยื่อของคลิปโป๊ปลอมที่สร้างโดย AI บนแพลตฟอร์ม X (Twitter)
- ค่ายหนังยักษ์ใหญ่อย่าง Disney และ Universal กำลังฟ้องร้องบริษัท AI ฐานละเมิดลิขสิทธิ์ผลงานมหาศาล
อาลินา ทราโพวา (Alina Trapova) ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายลิขสิทธิ์จาก University College London ให้ความเห็นว่า สำหรับดาราฮอลลีวูดแล้ว ปัญหานี้เกี่ยวข้องกับทั้งชื่อเสียงและเป็นเรื่องของ “โอกาสทางธุรกิจที่สูญเสียไป” เธอเชื่อว่าจะมีคนดังในวงการสร้างสรรค์อีกจำนวนมากที่เดินตามรอยแม็คคอนาเฮย์ในอนาคตอันใกล้นี้
