หลายคนอาจรู้จัก “อิตาเลียนไทย” (ITD) ในฐานะบริษัทรับเหมาก่อสร้างเบอร์ต้นของไทยที่สร้างรถไฟฟ้าและสนามบินที่เราใช้บริการอยู่ทุกวันนี้ แต่สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ ITD มีจุดเริ่มต้นมาจาก “ภารกิจกู้เรือจม” ในแม่น้ำเจ้าพระยา และมิตรภาพข้ามพรมแดน ระหว่างคุณหมอชาวไทยที่เป็นลูกเจ้าของโรงน้ำแข็ง กับวิศวกรชาวอิตาลี
ในช่วง 2-3 วันที่ผ่านมา คงไม่มีชื่อบริษัทรับเหมาก่อสร้างไหนถูกพูดถึงในหน้าสื่อและโซเชียลมีเดียมากไปกว่า “อิตาเลียนไทย” (ITD) แต่ท่ามกลางกระแสวิพากษ์วิจารณ์ ปฏิเสธไม่ได้ว่าชื่อของ ITD คือชื่อที่ “ใหญ่” เกินกว่าจะมองข้าม เพราะบริษัทนี้คือตำนานที่ฝังรากลึกอยู่ในโครงสร้างพื้นฐานของประเทศไทยมานานกว่า 68 ปี
แทบทุกการเดินทางของเรา ไม่ว่าจะเป็นถนน ทางด่วน หรือรถไฟฟ้า ล้วนคือผลงานของ ITD แทบทั้งสิ้น
Marketing Oops! จะพาคุณย้อนเวลากลับไปดูจุดกำเนิด เส้นทางความยิ่งใหญ่ ของ ITD ที่ว่าทำไมถึงก้าวขึ้นเป็นบริษัทรับเหมาก่อสร้างเบอร์หนึ่งที่ใครก็โค่นไม่ลงใน 6 ข้อนี้
1. เริ่มต้นจากภารกิจกู้เรือจมกลางแม่น้ำเจ้าพระยา
ตำนานความยิ่งใหญ่ของอิตาเลียนไทยเริ่มขึ้นจากใจกลาง “แม่น้ำเจ้าพระยา” ย้อนกลับไปในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 แม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ในการคมนาคมของไทยต้องเจอกับปัญหาใหญ่เมื่อมี เรือเดินสมุทรขนาดใหญ่จมขวางร่องน้ำอยู่ ทำให้การสัญจรทางน้ำเป็นอัมพาต
ในขณะนั้น ดร.ชัยยุทธ กรรณสูต ลูกเจ้าของโรงน้ำแข็ง แพทย์หนุ่มอนาคตไกลจากศิริราช ที่ผันตัวมาดูแลธุรกิจครอบครัว ได้จับมือกับ มร. จิโอจิโอ เบลลินเจียรี่ (Mr. Giorgio Berlingieri) วิศวกรชาวอิตาลีผู้เชี่ยวชาญ รับอาสาทำในสิ่งที่หลายคนมองว่ายากมากๆ นั่นคือการรับสัมปทาน “กู้ซากเรือ” ขึ้นมาจากก้นแม่น้ำเจ้าพระยา
ด้วยการผสานความรู้ด้านวิศวกรรมทางน้ำชั้นสูงจากอิตาลี เข้ากับการบริหารจัดการที่ดี ภารกิจที่เป็นไปแทบไม่ได้สำหรับคนทั่วไปก็ประสบความสำเร็จ และนั่นคือก้าวแรกที่ทำให้ทั้งคู่มั่นใจในศักยภาพทีมงาน และมองเห็นโอกาสอันมหาศาลในธุรกิจวิศวกรรมและการก่อสร้าง
2. จากผู้นำเข้า “เตาแก๊ส” สู่การก่อตั้งอาณาจักร ITD
ก่อนที่จะก้าวมาเป็นยักษ์ใหญ่รับเหมาก่อสร้าง จริงๆแล้วรากฐานทางธุรกิจของทั้งคู่เริ่มต้นจากการค้าขาย โดยในปี พ.ศ. 2498 ดร.ชัยยุทธ และ มร. จิโอจิโอ ได้ร่วมกันก่อตั้ง “บริษัท อิตัลไทยอุตสาหกรรม จำกัด” (ITI) ขึ้นมาก่อน เพื่อทำธุรกิจนำเข้าเครื่องจักรกลและเทคโนโลยีสมัยใหม่จากตะวันตกที่ประเทศไทยในยุคนั้นกำลังต้องการ
ที่หลายคนไม่รู้คือ ITI เป็นเจ้าแรกๆ ที่ นำ “เตาแก๊ส” เข้ามาจำหน่ายให้คนไทยได้รู้จัก เปลี่ยนวิถีชีวิตจากเตาถ่านสู่ความทันสมัย ซึ่งถือเป็นสินค้านวัตกรรมที่ฮือฮามากในยุคนั้น
บริษัท ITI ปัจจุบันก็ไม่ได้หายไปไหน แต่ยังคงเติบโตคู่ขนานมาจนถึงปัจจุบันในนาม “กลุ่มบริษัทอิตัลไทย” (Italthai Group) ที่แยกสายบริหารชัดเจน ดูแลธุรกิจจำหน่ายเครื่องจักรกลหนักและธุรกิจโรงแรมรีสอร์ต อย่างเช่น เครือ Amari ที่เรารู้จักกัน
ในขณะที่ฝั่งก่อสร้างและวิศวกรรมโยธาถูกแยกออกมาตั้งเป็น บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (ITD) อย่างเป็นทางการในวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2501 ด้วยทุนจดทะเบียนเริ่มต้น 2 ล้านบาท เพื่อรองรับงานโครงสร้างพื้นฐานที่กำลังบูมในยุคพัฒนาประเทศ กลายเป็นสองอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่จากรากฐานเดียวกัน ก่อนที่ ITD จะเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ในปี 2537
3. “ผู้รับเหมาครบวงจร” กับผลงานระดับตำนาน
ความยิ่งใหญ่ของ ITD ที่ทำให้ยืนหยัดมาได้ถึง 68 ปี คือขีดความสามารถในการรับงานที่หลากหลายและครบวงจร ตั้งแต่งานระบบสาธารณูปโภคไปจนถึงโครงการขนาดใหญ่ระดับประเทศเช่น
“สนามบินสุวรรณภูมิ” (Suvarnabhumi International Airport) ประตูหน้าด่านของประเทศ รวมถึงผลงานในต่างประเทศอย่าง อาคารผู้โดยสารที่สนามบิน NSCBI เมืองกัลกัตตา ประเทศอินเดีย
งานทางด่วนและสะพาน ITD ก็ฝากฝีมือไว้ในเส้นทางคมนาคมสำคัญ เช่น ทางด่วนรามอินทรา-อาจณรงค์ , ทางยกระดับดอนเมือง-รังสิต และสะพานข้ามแม่น้ำโขงแห่งที่ 3 หรือ สะพานมิตรภาพ 3 (นครพนม-คำม่วน) ที่เชื่อมไทยกับลาว เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม เส้นทางไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบเสมอไป เพราะ ITD ก็ต้องเจอกับ วิกฤตการณ์ต้มยำกุ้งปี 2540 ITD เองก็เจ็บหนักด้วยหนี้สินมหาศาล ต้องเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการนานหลายปีก่อนจะ ออกจากแผนฟื้นฟูกิจการได้สำเร็จในปี 2545 ภายใต้การนำของทายาทรุ่นที่ 2 อย่าง คุณเปรมชัย กรรณสูต บุตรชายคนเล็กของ ดร.ชัยยุทธ และกลับมาเดินหน้าประมูลงานโครงการใหญ่ๆ ทั้งในและต่างประเทศต่อเนื่อง
ไม่ว่าจะเป็น รถไฟไทย – จีน, รถไฟทางคู่ระยะที่ 2, รถไฟสายสีม่วง (เตาปูน – ราษฎร์บูรณะ) รถไฟฟ้าสายสีส้ม (ศูนย์วัฒนธรรมฯ – บางขุนนนท์), รถไฟฟ้าสายสีแดง (บางซื่อ – รังสิต), ท่าเรือแหลมฉบังเฟส 3, รถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน, โครงการพัฒนาสนามบินและเมืองการบินอู่ตะเภาที่ร่วมประมูลกับ ซี.พี. ฯลฯ
นอกจากนี้ ยังมีโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ในต่างประเทศอีกหลายประเทศ เช่น สปป.ลาว, เมียนมา, กัมพูชา, อินโดนีเซีย, เวียดนาม, บังกลาเทศ, อินเดีย, มาดากัสการ์, ออสเตรเลีย, โมซัมมิก, มัลดีฟส์ และไต้หวัน เป็นต้น
4. ยุคผลัดใบสู่ทายาทรุ่นที่ 3 “ธรณิศ กรรณสูต”
หลังจากผ่านร้อนผ่านหนาวในยุคของรุ่นที่ 2 ปัจจุบัน ITD ได้ก้าวเข้าสู่ยุคการบริหารของ ทายาทรุ่นที่ 3 อย่างเต็มตัว ภายใต้การนำของ คุณธรณิศ กรรณสูต บุตรชายคนเล็กของคุณเปรมชัย ที่ก้าวขึ้นมารับตำแหน่ง รักษาการประธานบริหารในปี 2564
การรับไม้ต่อในครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะ “ธรณิศ” ต้องแบกรับภารกิจอันหนักอึ้ง โดยเฉพาะ “วิกฤตสภาพคล่อง” ที่ปะทุขึ้นอย่างรุนแรงในช่วงปี 2567 จนกลายเป็นข่าวดังไปทั่วประเทศ เมื่อบริษัทต้องออกมายอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า “ขาดสภาพคล่องทางการเงิน” จนส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่
ไม่ว่าจะเป็นการจ่ายเงินเดือนพนักงานไม่ครบ, ปัญหากับผู้รับเหมาช่วง รวมถึงการเจรจาหนี้และหุ้นกู้สิ่งเหล่านี้คือบทพิสูจน์สำคัญของ “เลือดใหม่แห่งตระกูลกรรณสูต” ว่าจะสามารถผ่าทางตันทางการเงิน พลิกฟื้นกระแสเงินสด และกู้ “เครดิต” ความน่าเชื่อถือกลับคืนมาได้เร็วแค่ไหน ท่ามกลางความกดดันจากทั้งเจ้าหนี้ นักลงทุน และสังคมที่จับตามอง
5. วิกฤตศรัทธาฉุดหุ้นดิ่ง
ล่าสุด สถานการณ์ของ ITD กลับมาตึงเครียดอีกครั้ง เมื่อเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อนในเวลาไล่เลี่ยกัน ทั้งเหตุเครนถล่มทับรถไฟในโครงการรถไฟความเร็วสูง (โคราช) และเหตุโครงสร้างถล่มที่ถนนพระราม 2 ซึ่งสั่นคลอนความเชื่อมั่นอย่างรุนแรง
ด้วยเหตุนั้นส่งผลให้ราคาหุ้นของ ITD ปรับตัวลดลงอย่างหนัก ทันทีที่มีข่าวอุบัติเหตุ โดยร่วงลงไปกว่า 15% ก่อนจะปรับตัวกลับขึ้นมาเล็กน้อยสะท้อนถึงความกังวลของนักลงทุนที่มีต่อมาตรการความปลอดภัยและทิศทางของบริษัทในอนาคต ท่ามกลางกระแสข่าวที่ภาครัฐอาจพิจารณามาตรการขั้นเด็ดขาดในการขึ้นบัญชีดำหรือทบทวนสัญญาจ้าง ซึ่งถือเป็นโจทย์หินที่ผู้บริหารรุ่นปัจจุบันต้องเร่งแก้ไขเพื่อกู้ศรัทธากลับคืนมา
6. ยักษ์ใหญ่ที่ยังแข็งแกร่งด้วยผลประกอบการ
แม้จะมีข่าวดราม่าและราคาหุ้นที่ผันผวนเข้ามาแต่หากถอดบทเรียนดูที่ “พื้นฐานทางธุรกิจ” และตัวเลขผลประกอบการ ITD ยังคงเป็นยักษ์ใหญ่ที่ยากจะล้ม
จากข้อมูลตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย อ้างอิงตัวเลขผลประกอบการล่าสุดที่น่าสนใจ
- ปี 2567: รายได้รวม 72,453 ล้านบาท ขาดทุนสุทธิ 5,776 ล้านบาท
- ปี 2568 (9 เดือนแรก) : รายได้รวม 45,871 ล้านบาท กำไรสุทธิถึง 7,394 ล้านบาท
- สินทรัพย์รวมกว่า 91,244 ล้านบาท (ณ ไตรมาส 3/2568)
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า แม้ราคาหุ้นจะอ่อนไหวไปตามกระแสข่าว แต่ความสามารถในการ “หารายได้” และ มูลค่างานในมือ หรือ Backlog ของ ITD นั้นยังคงอยู่ในระดับ Top Tier ของประเทศ
เรื่องราวของ อิตาเลียนไทย คืออีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของไทย ที่ก้าวขึ้นมาจากบริษัทกู้เรือเล็กๆ สู่บริษัทมหาชนระดับหมื่นล้าน แบรนด์ ITD ได้พิสูจน์ความแข็งแกร่งผ่านร้อนผ่านหนาวมากว่า 6 ทศวรรษ อย่างไรก็ตาม ในโลกธุรกิจ “ความเก่ง” อาจต้องมาพร้อมกับ “ความรับผิดชอบ” เพราะสำหรับแบรนด์ที่เปรียบเสมือนเสาหลักของประเทศ ความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตของผู้คน คือรากฐานที่สำคัญที่สุดที่จะทำให้ตำนานนี้ถูกเล่าขานต่อไปได้อย่างภาคภูมิใจ
ที่มา : ITD Official Website, ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย, BBC Thai
