DBD ใช้ AI คัดกรองความเสี่ยง เพิ่มการจดทะเบียนธุรกิจออนไลน์แตะ 95.48%

การจดทะเบียนธุรกิจออนไลน์ของไทยกำลังเข้าสู่ Digital-first อย่างชัดเจน เมื่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) พัฒนากระบวนงานออนไลน์แล้ว 87 กระบวนงาน ผ่านระบบบริการหลัก 8 ระบบ ส่งผลให้สัดส่วนการจดทะเบียนจัดตั้งธุรกิจใหม่ผ่านช่องทางดิจิทัลเพิ่มขึ้นเป็น 95.48% โดยผู้ประกอบการสามารถยื่นคำขอ ตรวจสอบสถานะ และรับเอกสารผ่านออนไลน์ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

จดทะเบียนธุรกิจออนไลน์ช่วยผู้ประกอบการเร็วขึ้น

จากข้อมูลระบุว่า DBD มีระบบบริการดิจิทัลครอบคลุมหลายขั้นตอนของการดำเนินธุรกิจ ตั้งแต่ DBD Biz Regist สำหรับจดทะเบียนนิติบุคคล, e-PCL สำหรับบริษัทมหาชน, DBD e-Filing สำหรับนำส่งงบการเงิน ไปจนถึง e-TACC สำหรับสมาคมการค้าและหอการค้า ส่งผลให้พฤติกรรมการใช้บริการจดทะเบียนธุรกิจของผู้ประกอบการเปลี่ยนไปรวดเร็วเช่นกัน

โดยสัดส่วนการใช้ DBD Biz Regist เพิ่มจาก 68.15% ในเดือนกันยายน 2568 เป็น 89.05% ในเดือนเมษายน 2569 ขณะที่การจดทะเบียนจัดตั้งห้างหุ้นส่วนและบริษัทใหม่ผ่านออนไลน์เพิ่มจาก 76.95% เป็น 94.59% ในช่วงเดียวกัน ก่อนขยับเป็น 95.48% ส่งผลให้ผู้ประกอบการสามารถลดเวลา ค่าเดินทาง และขั้นตอนในการติดต่อราชการ โดยเฉพาะผู้ประกอบการที่ไม่ได้อยู่ใกล้สำนักงานของ DBD

แต่เมื่อกระบวนการสำคัญของธุรกิจอยู่บนระบบดิจิทัลมากขึ้น สิ่งที่ตามมาคือข้อมูลตั้งแต่ตัวตนของผู้ก่อตั้ง กรรมการ ผู้ถือหุ้น ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงของบริษัท สามารถถูกเชื่อมโยงและตรวจสอบได้มากขึ้นเช่นกัน ทำให้การจดทะเบียนออนไลน์นอกจากจะสะดวกรวดเร็วแล้ว ยังช่วยสร้าง Digital Business Identity ให้กับธุรกิจไทย

AI ช่วยคัดกรองบัญชีม้า–นอมินี

ข้อมูลยังระบุอีกว่า DBD ได้นำเทคโนโลยี AI, Digital ID, ThaiD และ e-KYC มาใช้เพื่อประกอบการตรวจสอบ พร้อมเชื่อมโยงฐานข้อมูลหลายชุด เช่น ฐานข้อมูลผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 13.4 ล้านราย ฐานข้อมูลบุคคลกลุ่มเสี่ยง HR-03 และรายชื่อบัญชีม้ากว่า 90,000 รายชื่อ

อีกเครื่องมือสำคัญของ DBD อย่าง IBAS หรือระบบวิเคราะห์แนวโน้มพฤติกรรมนิติบุคคล ซึ่งใช้สนับสนุนการตรวจสอบธุรกิจที่มีความเสี่ยง และทำงานร่วมกับหน่วยงานอย่างสำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) และกรมสรรพากร

ส่งผลให้เกิดการขยับจากเดิมที่มีการตรวจเอกสารแบบแยกส่วน ไปสู่การเป็น Data-driven Risk Screening ซึ่งนำข้อมูลหลายชุดมาช่วยค้นหาความสัมพันธ์หรือประเมินพฤติกรรมธุรกิจที่มีความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม ข้อมูลสาธารณะที่เปิดเผยในปัจจุบันยังไม่ได้ให้รายละเอียดวิธีการตรวจสอบของ AI ดังนั้น บทบาทของ AI จึงเป็นเครื่องมือช่วยคัดกรองและชี้เป้าความเสี่ยงให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการตรวจสอบ มากกว่าการเป็นระบบที่ตัดสินว่าบริษัทใดกระทำผิด

ติดตามการเปลี่ยนผู้ถือหุ้นและกรรมการ

หนึ่งในช่องโหว่ที่ DBD ต้องการแก้ไขคือ การจัดโครงสร้างบริษัทให้ผ่านเกณฑ์เฉพาะในวันที่จดทะเบียน ก่อนเปลี่ยนผู้ถือหุ้น กรรมการ หรือผู้มีอำนาจลงนามในภายหลังจดทะเบียน โดยตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม 2569 DBD ได้ขยายมาตรการตรวจสอบนอมินีให้ครอบคลุมการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างผู้ถือหุ้นและกรรมการหลังการจดทะเบียนด้วย ในกรณีที่ธุรกิจเข้าเงื่อนไข เช่น มีคนต่างด้าวร่วมลงทุนหรือมีอำนาจลงนาม อาจต้องยื่นหนังสือชี้แจงการลงทุน พร้อม Statement บัญชีธนาคารย้อนหลัง 3 เดือน เพื่อช่วยตรวจสอบที่มาของเงินและความสามารถในการลงทุนจริง

แนวทางนี้ทำให้ระบบตรวจสอบนิติบุคคลเริ่มขยับจากการตรวจสอบธูรกิจในวันที่จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท ไปสู่ Lifecycle Monitoring ที่สนใจเหตุการณ์สำคัญตลอดอายุของบริษัท สำหรับธุรกิจที่มีโครงสร้างผู้ถือหุ้นเป็นชาวต่างชาติในฐานะ Source of Funds, Ownership จึงต้องอธิบายและตรวจสอบย้อนกลับได้มากขึ้น

ผลที่ได้หลังการดำเนินมาตรการต่างๆ จำนวนนิติบุคคลที่เป็นลักษณะบัญชีม้าลดลงจาก 594 รายในปี 2568 เหลือ 58 บริษัทในปี 2569 ขณะที่กลุ่มเสี่ยงนอมินีลดลง 65.22% ขณะเดียวกันมีทั้งการเพิ่มกฎตรวจสอบ Bank Statement การเชื่อมฐานข้อมูล การตรวจสอบตัวบุคคล การใช้ระบบวิเคราะห์ และความร่วมมือกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย

ธุรกิจเตรียมรับมืออย่างไร?

เบื้องหลังการทำงานของ AI คือ ข้อมูลที่ DBD ได้เปิด DBD DataWarehouse+ ให้ประชาชนและภาคเอกชนตรวจสอบข้อมูลนิติบุคคลกว่า 2 ล้านรายได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย และมีการเชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานภาครัฐมากกว่า 181 แห่ง ช่วยลดการเรียกเอกสารซ้ำ ช่วยให้มีการนำเทคโนโลยี ข้อมูล และระบบวิเคราะห์มาเพิ่มประสิทธิภาพงานกำกับดูแล

สำหรับ SME และผู้ประกอบการ การจดทะเบียนธุรกิจออนไลน์ช่วยลดต้นทุนอย่างชัดเจน แต่ธุรกิจจะต้องให้ความสำคัญกับข้อมูลบริษัทมากขึ้น ทั้งข้อมูลกรรมการ ผู้ถือหุ้น เงินลงทุน ที่อยู่บริษัท งบการเงิน และการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ควรตรงกันและสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ สำหรับบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติ การเตรียมหลักฐาน Source of Funds และโครงสร้าง Ownership ให้ชัดเจน

ส่วนสำนักงานบัญชี สำนักงานกฎหมาย บทบาทอาจจะค่อยๆ ขยับจากการจากที่ปรึกษาผู้ช่วยเตรียมเอกสาร ไปสู่การช่วยจัดการข้อมูลที่เกี่ยวข้องตามที่ภาครัฐกำหนด ความผิดพลาดเล็กๆ น้อยหรือข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกันอาจกลายเป็นความเสี่ยงที่ธุรกิจต้องตอบคำถามเพิ่มขึ้น

Source: รัฐบาลไทย