อินไซต์ “แฟนด้อม” ในอาเซียน “คนไทยเปย์มากสุด-อัพสกิลภาษา” พร้อมจับเทรนด์ธุรกิจใหม่ คว้าโอกาสเจาะแฟนด้อม


Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

การตลาดในทุกวันนี้ เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพและประสิทธิผลชัดเจน ไม่ใช่เป็นการตลาดแบบหว่าน Mass อีกต่อไปแล้ว แต่ต้องเจาะจงเข้าไปหากลุ่มคน หรือชุมชนที่มี Passion หรือมีความชอบ – ความหลงใหลในบุคคล หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งเหมือนกัน ซึ่งคนกลุ่มนี้ถูกขนานนามว่า “แฟนด้อม” (Fandom)

ปัจจุบันทั่วโลกเกิดแฟนด้อมมากมายในหลากหลายวงการ ไม่ว่าจะเป็นแฟนด้อมศิลปินเกาหลี, กีฬา, งานอดิเรกประเภทต่างๆ ตลอดจนแฟนด้อมสัตว์เลี้ยง อย่างน้องหมา – น้องแมว ซึ่งฐานแฟนด้อม เป็นกลุ่มผู้บริโภคที่มีพลังสูง ทั้งในเชิงของ Advocacy และในด้านของ Spending

ดังนั้นแบรนด์ที่จะเข้าถึง “แฟนด้อม” กลุ่มไหนก็ตาม ต้องเข้าใจใน Insights ของผู้บริโภคกลุ่มนี้ก่อน เพื่อนำแบรนด์เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของแฟนด้อม และสร้างโอกาสธุรกิจรูปแบบใหม่ๆ ที่จะ Win-Win กับทั้งแบรนด์ และแฟนด้อม

“สถาบันวิจัยความเป็นอยู่ฮาคูโฮโด อาเซียน” หรือ “ฮิลล์ อาเซียน” (HILL ASEAN) คลังสมองทางวิชาการซึ่งก่อตั้งโดยกลุ่มฮาคูโฮโด ประเทศญี่ปุ่น เปิดผลการศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคอาเซียน (ASEAN Sei-katsu-sha)

ล่าสุดในหัวข้อ “เจาะลึกเรื่องแฟนด้อม: ฐานพลังคนกลุ่มใหม่ สู่การขับเคลื่อนสังคมอาเซียน” โดยได้วิเคราะห์ไลฟ์สไตล์ มุมมองความคิด และพฤติกรรมของคนกลุ่มนี้ พร้อมตกผลึกออกมาเป็นแนวทางการต่อยอดทำการตลาดในปี 2565

Fandom
Photo Credit : Kokasea / Shutterstock.com

 

นิยาม “แฟนด้อม”​

จากผลวิจัยครั้งนี้ ฮิลล์ อาเซียน ได้ให้คำจำกัดความของ “แฟนด้อม” หมายถึง ผู้คนที่มีความหลงใหลชื่นชอบในตัวบุคคลหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นศิลปินไอดอล การ์ตูน กีฬา งานอดิเรกต่างๆ อีกทั้งยังหมายรวมถึง อาณาจักรหรือวัฒนธรรมของกลุ่มของคนคอเดียวกัน ที่มารวมตัวกันด้วยความชอบใดความชอบหนึ่ง ที่ในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า “Oshi-katsu” ซึ่งเป็นคำศัพท์ที่กำลังเป็นเทรนด์อยู่ในแดนปลาดิบขณะนี้

สำหรับในอาเซียนก็เช่นเดียวกัน ปัจจุบันผู้คนในภูมิภาคนี้มีการรวมตัว และกลายเป็นสมาชิกกลุ่ม “แฟนด้อม” มากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยหลายเหตุผล

– ในช่วง COVID-19 มีช่องทางที่เอื้อต่อการแชร์ข้อมูลและเข้าถึงสิ่งที่พวกเขาชื่นชอบมากขึ้น อันเนื่องมาจากความแพร่หลายของเครือข่ายสังคมออนไลน์ และเว็บไซต์ที่รวบรวมคลิปวิดีโอฟรีให้ทุกคนเข้าถึงได้

– มีวิธีในการแสดงออกถึงความชอบที่หลากหลายมากขึ้น ช่วยให้คนกลุ่มนี้สามารถสร้างคอนเทนต์ในรูปแบบวิดีโอและภาพได้ด้วยตัวเอง

รายงานฉบับล่าสุดนี้ “ฮิลล์ อาเซียน” ได้ทำการสำรวจวิจัยเชิงปริมาณและสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างแฟนด้อมจำนวน 5,000 คนในชาติอาเซียน 6 ประเทศ ได้แก่ ประเทศไทย, มาเลเซีย, อินโดนีเซีย,​ สิงคโปร์, เวียดนาม, ฟิลิปปินส์ และประเทศญี่ปุ่น ครอบคลุมเนื้อหาในเรื่องต่างๆ ประกอบด้วย แรงจูงใจที่ทำให้พวกเขามารวมกลุ่มกัน, กิจกรรมภายในกลุ่มแฟนด้อม, ประโยชน์ที่ได้รับจากการเข้าร่วมแฟนด้อม รวมไปถึงโครงสร้างและคุณค่าของชุมชนแฟนด้อม

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

โดยแตกออกเป็น 3 Keywords ย่อยคือ

– Fandom Sei-katsu-sha หมายถึงสมาชิกแต่ละคนที่อยู่ในแฟนด้อม

– Fandom Topic/Subject หมายถึง หัวข้อความสนใจของกลุ่มแฟนด้อม หรือสิ่งที่พวกเขาหลงรักและชื่นชอบ

– Fandom community หมายถึง ชุมชนของเหล่าสมาชิกแฟนด้อม ซึ่งจะมีความแตกต่างกันไปในเรื่องของขนาดและลักษณะเฉพาะตัว บางกลุ่มอาจมีการรวมตัวกันอย่างชัดเจนในรูปแบบแฟนคลับ กลุ่มสมาคม บางกลุ่มอาจรวมตัวกันอย่างคลุมเครือ จนแม้แต่สมาชิกของแฟนด้อมยังไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าตนอยู่ในกลุ่มนั้นๆ

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

Top 3 แฟนด้อมยอดนิยมในอาเซียน

แฟนด้อมที่ได้รับความนิยมในอาเซียน 3 อันดับแรกคือ

1. K-Pop

2. เกม ซึ่งทุกวันนี้เกมสามารถเล่นได้บนสมาร์ทโฟน ทำให้เป็นหนึ่งในแฟนด้อมที่ได้รับความนิยมมากสุด

3. การทำอาหาร เนื่องจากในช่วงต้องกักตัวอยู่บ้านช่วง COVID-19 ระบาด ทำให้มีผู้คนจำนวนมากหันมาทำอาหารเป็นงานอดิเรก และโชว์ผลงานของตัวเองบน Social Media

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

อย่างไรก็ตามถ้าเจาะลึกในแต่ละประเทศของอาเซียนที่ทำการสำรวจครั้งนี้ พบว่า K-Pop ไม่ใช่แฟนด้อมยอดนิยมอันดับ 1 ในทุกประเทศเสมอไป เพราะยังสิ่งอื่นที่ผู้คนในแต่ละประเทศของอาเซียนชื่นชอบมากกว่า เช่น

– สิงคโปร์ กลุ่มแฟนด้อมยอดนิยมมากสุดคือ มังงะ หรือ Animation

– มาเลเซีย แฟนด้อมยอดนิยมมากสุดคือ Video Streaming ทั้งหลาย เช่น YouTube, TikTok

– เวียดนาม และฟิลิปปินส์ แฟนด้อมยอดนิยมมากสุดคือ เกม

– อินโดนีเซีย แฟนด้อมยอดนิยมมากสุดคือ ทำอาหาร

จะเห็นได้ว่าแม้ K-Pop เป็นแฟนด้อมอันดับ 1 ในอาเซียนในภาพรวมก็ตาม แต่ไม่ได้เป็นแฟนด้อมอันดับ 1 ในทุกประเทศ เพราะแฟนด้อมในอาเซียนแต่ละประเทศ ก็มีความแตกต่างกันของ Fandom Topic ที่ได้รับความนิยม

ดังนั้น เวลาแบรนด์ หรือนักการตลาดจะทำการตลาดกับประเทศในอาเซียน ควรศึกษาว่าในแต่ละประเทศอาเซียน แฟนด้อมกลุ่มไหนเป็นกลุ่มหลัก

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

แรงจูงใจเข้าร่วมแฟนด้อมของ “คนอาเซียน” กับ “คนญี่ปุ่น” ต่างกัน

แม้แฟนด้อมจะเป็น Universal Concept ที่ประเทศไหนก็มีกลุ่มแฟนคลับในแต่ละวงการ แต่ในการศึกษาครั้งนี้พบว่า แรงจูงใจ (Motivation) ในการเข้าร่วมแฟนด้อมของคนอาเซียน แตกต่างจากคนญี่ปุ่นอย่างมีนัยยะสำคัญ

เหตุผลที่คนอาเซียนเข้ามาอยู่ในแฟนด้อม

– 87.1% ของแฟนด้อมในอาเซียนบอกว่า การเข้ามาอยู่ในแฟนด้อม ได้เปลี่ยนชีวิตเขาไปในทางที่ดีขึ้น

– 52.8% อยากสร้างความตื่นเต้น ความสนุกในชีวิต

– 51.3% อยากคลายเครียดออกจากปัญหาต่างๆ รอบตัว

– 45.6% เพื่อฆ่าเวลา หรือแก้เบื่อ โดยเฉพาะในช่วง COVID-19 ต้องถูกล็อกดาวน์ หรือกักตัวอยู่ในบ้าน

– 41.5% เพื่อมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นๆ ในสังคม อยากเป็นส่วนร่วม

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

เปรียบเทียบกับคนญี่ปุ่นเข้ามาอยู่ในแฟนด้อม

– 70% ของแฟนด้อมในญี่ปุ่นบอกว่า แฟนด้อมเปลี่ยนชีวิตเขาไปในทางที่ดีขึ้น

– 43.9% อยากสร้างความตื่นเต้น ความสนุกในชีวิต

– 30.0% อยากคลายเครียดออกจากปัญหาต่างๆ รอบตัว

– 29.7% เพื่อฆ่าเวลา หรือแก้เบื่อ

– 18.7% ร่วมแฟนด้อมเพราะช่วง COVID-19

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

จะเห็นได้ว่าหนึ่งเหตุผลหลักที่ทำไมคนในอาเซียนเข้าร่วมแฟนด้อม เพราะอยากคลายเครียด เนื่องด้วยความที่ในอาเซียนเผชิญปัญหารอบด้านที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข และประชาชนไม่สามารถแก้ปัญหาได้เพียงลำพัง เช่น ปัญหาการเมือง, ปัญหาเศรษฐกิจ, ปัญหาสังคม, ปัญหาความเหลื่อมล้ำ ความไม่เท่าเทียมกัน การถูกกดขี่

ทำให้ในการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-dept Interview) ในครั้งนี้ กลุ่มตัวอย่างในอาเซียนเอ่ยถึงปัญหาเหล่านี้ขึ้นมา และอยากหาสิ่งที่ช่วยจรรโลงใจ ช่วยให้คลายเครียดได้บ้าง ขณะเดียวกันอีกเหตุผลที่เด่นชัดสำหรับแฟนด้อมในอาเซียน คือ อยากสร้างปฏิสัมพันธ์กับคนอื่น ซึ่งแตกต่างจากในญี่ปุ่นที่เข้าร่วมแฟนด้อม เพื่อเสริมสร้างความสุข – ความสนุกให้กับตัวเองเป็นหลัก

Gaming

 

3 ประโยชน์ที่ได้รับจากการเข้าร่วมแฟนด้อม

เมื่อถามถึงประโยชน์ที่ได้รับจากการเข้าร่วมแฟนด้อม คนในอาเซียนบอกใน 3 ประเด็นคือ

1. แฟนด้อมให้พลังบวก ให้ความสุขกับเขา

2. การเข้าร่วมแฟนด้อม ทำให้ตัวเขาเองได้มีโอกาสพัฒนา และเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ

3. ทำให้ได้สานสัมพันธ์กับคนอื่น และรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนแฟนด้อมนั้นๆ

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

ยกตัวอย่างสาวเวียดนาม เป็นสมาชิกแฟนด้อมศิลปินเกาหลีวงหนึ่ง เธอบอกว่าการอยู่ในแฟนด้อม ทำให้มีความสุข และได้แรงบันดาลใจ เพราะวันหนึ่งๆ เจอปัญหาต่างๆ ทั้งปัญหาในที่ทำงาน ปัญหาสังคม ทำให้เกิดความเครียด แต่เมื่อได้เปิดดูศิลปินเกาหลีที่ชื่นชอบ รู้สึกเหมือนได้รับพลัง เติมความสุข คลายเครียด

ขณะที่สาวอินโดนีเซียคนหนึ่ง เป็นแฟนคลับศิลปินท้องถิ่นในอินโดนีเซีย มองว่าการเป็นแฟนคลับศิลปินไม่ใช่เรื่องไร้ประโยชน์ หรือเสียเวลา แต่ทำให้เธอได้ค้นพบความสามารถพิเศษของตัวเอง คือ สามารถเป็นผู้นำได้ จากสมัยก่อนเป็นคนไม่ค่อยพูด ค่อนข้างขี้อาย แต่เมื่อเข้ามาอยู่ในแฟนด้อมศิลปินท้องถิ่นที่ชื่นชอบ กลายเป็นคนพูดเก่ง เพราะได้พูดในสิ่งที่ชอบ และอยู่ในกลุ่มคนที่ชอบในส่ิงเดียวกัน ซึ่งความสามารถที่ค้นพบนี้ จะไม่มีวันเจอเลย ถ้าไม่ได้เข้าแฟนด้อม

หรืออีกหนึ่งสาวเวียดนาม เป็นแฟนด้อมแมว ทำให้ได้เรียนรู้ทักษะใหม่ ที่สุดท้ายแล้วกลายเป็นอาชีพเสริมสร้างรายได้ให้กับตัวเอง อย่างการทำอาหารแมวออแกนิค ที่มีจุดเริ่มต้นจากแมวของเธอป่วย จึงได้ขอคำแนะนำจากแฟนด้อมแมว ทำให้ได้ความรู้วิธีการทำอาหารแมวออแกนิคมา นำมาทำให้กับแมวตัวเอง กระทั่งปัจจุบันมีแบรนด์อาหารแมวของตัวเอง ที่สามารถสร้างรายได้ให้กับเธอ

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

นอกจากนี้จากการสำรวจสถิติแฟนด้อมในประเทศไทย พบว่าคนไทยมี percentage เรียนภาษาต่างประเทศสูงสุดในอาเซียน เพราะอยากเข้าใจในภาษาของศิลปินท่ีชื่นชอบ และอยากมีส่วนร่วมกับแฟนด้อมให้มากที่สุด ทำให้แฟนด้อมไทย สนใจและเรียนภาษาต่างประเทศสูงสุดในอาเซียน

เพราะฉะนั้นการเป็น “แฟนด้อม” ไม่ใช่เพื่อสนุก หรือมีความสุขอย่างเดียว แต่ยังได้เรียนรู้ทักษะใหม่ เพื่อพัฒนาตัวเอง ต่อยอดสู่การสร้างรายได้ และได้รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนนั้นนๆ

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

เจาะลึกโครงสร้าง “Fandom Community”

ในการวิจัยครั้งนี้ ทีมงานได้ให้คนที่อยู่ในแฟนด้อมต่างๆ วาดรูปโครงสร้างของ “Fandom Community” เพื่อดูว่าจะมีโครงสร้างหน้าตาอย่างไร พบว่า “โครงสร้าง Fandom Community” ที่วาดออกมานั้น เป็นลักษณะคล้ายจักรวาล หรือเมืองๆ หนึ่งที่ประกอบด้วย

– Fandom Topics หรือหัวข้อที่สนใจอยู่ตรงกลาง ดึงดูดทุกคนที่มีความชอบเหมือนกันเข้าหากัน

– Community Leader  เป็นคนที่มี Commitment กับ Fandom Topics มาก โดยจะเป็นผู้ดูแลกฎกติกาของชุมชน และบริหารจัดการกิจกรรม หรือดูแลสมาชิกในแฟนด้อมนั้นๆ ซึ่งการบริหารจัดการไม่ได้เป็นลักษณะปกครอง หรือควบคุมใดๆ

– Creator คนที่คอยแบ่งปันเรื่องราว หรือส่ิงต่างๆ ที่เกี่ยวกับแฟนด้อมให้กับสมาชิกคนอื่นๆ เช่น แชร์สูตรอาหาร, เคล็ดลับการปลูกต้นไม้ หรือแปล Subtitle ให้กับสมาชิกแฟนด้อมนั้นๆ ได้อ่านกัน

– Organizer ทำหน้าที่จัดงานต่างๆ เช่น จัดกิจกรรม Fan Meeting, จัดกิจกรรมวันเกิดให้กับศิลปินที่ชื่นชอบ 

– Collector หรือนักสะสม เช่น สะสมข้อมูล, ของสะสมต่างๆ พร้อมทั้งแชร์ให้กับคนอื่น

– Guardian คนที่คอยปกป้องแฟนด้อม

เพราะฉะนั้นโครงสร้างของ Fandom Community จึงไม่ใช่ลักษณะแบบองค์กร หรือประเทศที่มีผู้นำสูงสุด แล้วปกครองแบบ Hirachy แต่เป็นชุมชนที่ทุกคนถูกดึงดูดเข้าหากันด้วย Fandom Topic มาอยู่รวมกัน เพราะหลงใหล หรือรักในสิ่งเดียวกัน

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom_Fandom Community

จุดเด่นของชุมชนแฟนด้อมในอาเซียน

1. ความเท่าเทียม (Equality): สำหรับพวกเขาแล้ว แฟนด้อมคือ ชุมชนในอุดมคติ (ยูโทเปีย) ที่ปราศจากการแบ่งแยกหรืออคติ แต่ละคนได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกัน เพราะทุกคนมีความเชื่อมโยงกันด้วยความชื่นชอบในสิ่งเดียวกัน

2. ความคิดสร้างสรรค์ (Creativity): พวกเขาสนุกที่ได้ใช้เวลาร่วมกัน ความคิดสร้างสรรค์เหล่านี้จะแสดงให้เห็นเวลาที่ทุกคนลงมือทำงานด้วยกัน เช่น วางแผนจัดงานอีเวนท์ ออกแบบผลิตสินค้าต่างๆ ฯลฯ

เช่น แฟนด้อมในไทยที่เป็นแฟนคลับศิลปินต่างชาติ ซื้อสื่อโฆษณาบนรถตุ๊กตุ๊ก หรือรถเข็นผลไม้ ซึ่งคนต่างประเทศมองว่าเป็นความคิดสร้างสรรค์

3. ความสัมพันธ์แบบครอบครัว (Second Family): สำหรับพวกเขา แฟนด้อมเป็นเหมือนบ้านหลังที่สอง ที่ทุกคน “สนับสนุนกันอย่างบริสุทธิ์ใจ” และเชื่อใจกันเหมือนคนในครอบครัว พวกเขาให้คำปรึกษาและช่วยเหลือกันในทุกเรื่อง แม้จะเป็นเรื่องที่ไม่เกี่ยวข้องกับแฟนด้อมก็ตาม

4. พลังของแฟนคลับ (Strength in Numbers): พวกเขาเชื่อมั่นในพลังแห่งความสามัคคี เมื่อร่วมมือกันทุกคนย่อมมีพลังที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลง และนำมาซึ่งประโยชน์แก่แฟนด้อมและสังคมโดยรวมได้

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

แฟนด้อมพร้อมสนับสนุนแบรนด์ – จ่ายเงินซื้อสินค้าเพิ่มขึ้น หากแบรนด์จับมือสร้างสรรค์ส่ิงใหม่ร่วมกัน

ส่ิงที่แฟนด้อมในอาเซียน รวมทั้งไทยคาดหวังจากแบรนด์ คือ

– 51.6% ของแฟนด้อมในอาเซียน คาดหวังให้แบรนด์มาร่วมมือกัน (Collaboration) กับแฟนด้อม เพื่อสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ ร่วมกัน

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

– 88.2% บอกว่าถ้าแบรนด์ไหนมา Collaborate กับแฟนด้อม ไม่ว่าจะทางตรง หรือทางอ้อม เขายินดีจ่ายเงินเพิ่ม เพื่อซื้อสินค้า หรือให้การสนับสนุนแบรนด์นั้นๆ ซึ่งนั่นหมายความว่ามีโอกาสทางการตลาดซ่อนอยู่สูงมาก สำหรับแบรนด์ที่ให้การสนับสนุนแฟนด้อม

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

 

“แฟนด้อมไทย” เปย์หนักสุดในอาเซียน

จากการศึกษาการใช้จ่ายของแฟนด้อมในแต่ละประเทศของอาเซียน เพื่อสนับสนุนบุคคล หรือสิ่งที่ตัวเองรักพบว่า แฟนด้อมไทยเปย์มากที่สุดในอาเซียน

– 41% ของแฟนด้อมไทยบอกว่าใช้จ่าย 30% ของรายได้ต่อเดือน หรือมากกว่านั้นไปกับแบรนด์ที่สนับสนุนแฟนด้อม เมื่อเทียบกับอาเซียน ค่าเฉลี่ยยอดใช้จ่ายสำหรับแฟนด้อมอยู่ที่ 29% ของรายได้ต่อเดือน

อย่างไรก็ตามในขณะที่แฟนด้อมไทย ใช้จ่ายเพื่อสนับสนุนบุคคล หรือส่ิงที่เขารัก รวมถึงแบรนด์ที่ซัพพอร์ตแฟนด้อม ก็พบว่าเขาลดค่าใช้จ่าย 3 อย่างหลักๆ ลง นั่นคือ ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับเสื้อผ้า, การรับประทานอาหารนอกบ้าน และกิจกรรมบันเทิงต่างๆ

BTS
Photo Credit : Naumova Ekaterina / Shutterstock.com

 

เจาะลึก “แฟนด้อมของแบรนด์” (Brand Fandom) ในอาเซียน

จากแฟนด้อมกลุ่มต่างๆ คราวนี้มาเจาะลึกอินไซต์ของ “แฟนด้อมของแบรนด์” (Brand Fandom) หมายถึง คนๆ นั้นมี Passion กับแบรนด์ๆ หนึ่ง และ Engage กับชุมชนของแบรนด์นั้นๆ

– สมาชิกแฟนด้อมชาวอาเซียนประมาณ 83% ตอบว่า พวกเขามีแบรนด์ในดวงใจที่คลั่งไคล้เอามากๆ

– ขณะที่มีสมาชิกแฟนด้อมญี่ปุ่น 54% เท่านั้นที่มีแบรนด์โปรดในดวงใจ

สะท้อนให้เห็นว่าคนอาเซียนเปิดใจให้กับแบรนด์สูง เมื่อเทียบกันคนญี่ปุ่น เพราะฉะนั้นนักการตลาดมีโอกาสสูงมากในการสร้าง “แฟนด้อมของแบรนด์” ในภูมิภาคอาเซียน

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

ขณะที่ปัจจุบันที่ทำให้กลายเป็นแฟนคลับของแบรนด์ ประกอบด้วย 3 ปัจจัยคือ

– 56.7% ผลิตภัณฑ์และบริการมีคุณภาพสูง ออกแบบมาอย่างดี (Functional Quality)

– 41.3% มีคุณค่าด้านอารมณ์ความรู้สึกและให้ความสำคัญกับการกระทำ (Emotional Value)

– 39.1% มีชุมชนแฟนคลับที่น่าดึงดูดใจ และแบรนด์ให้ความสำคัญในการ Involve ไอเดียของแฟนๆ เข้ามาด้วย (Fan Involvement)

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

แฟนด้อม = Matter-verse จักรวาลที่มีคุณค่า

จากข้อมูลวิจัยข้างต้น จะเห็นได้ว่าแฟนด้อม ถือเป็นกลุ่มคนที่มีพลังขับเคลื่อนอาเซียน ซึ่งฮิลล์ อาเซียนเรียกว่า “Matter-verse” (Matter + Universe) คือ จักรวาลแห่งคุณค่า หรือจักรวาลที่มีคุณค่า

ในจักรวาลที่มีคุณค่า มีความปรารถนาสำคัญ 3 ประการที่ผู้คนในอาเซียนต้องการได้รับการเติมเต็ม

1. ได้รู้สึกมีตัวตนและมีคุณค่า

เพราะการที่เขาเป็นตัวของตัวเอง บางครั้งมักถูกตัดสินว่าเป็นเรื่องไร้สาระ หรือเป็นเรื่องไม่ดี ทำให้เขาเหล่านั้นรู้สึกว่าไม่สามารถเป็นตัวเองได้เต็มที่ แต่การเข้ามาอยู่ในแฟนด้อม ทำให้รู้สึกมีตัวตน ไม่มีใครตัดสินใคร ทุกคนพร้อมให้การสนับสนุน จึงสามารถเป็นตัวเองได้อย่างมีความสุข

2. ได้ทำให้สิ่งที่มีคุณค่าและเป็นประโยชน์กับตัวเอง

ในโลกทั่วไป เวลาที่คนเราอินกับบางสิ่งบางอย่างมากเกินไป สังคมอาจมองว่าเป็นเรื่องไร้ประโยชน์ หรือเสียเวลา แต่การอยู่ในแฟนด้อม หรือจักรวางแห่งคุณค่านี้ ทำให้ได้ทำในสิ่งที่มีความสุข สนุก และมีคุณค่ากับตัวเองไปพร้อมกัน รวมทั้งยังได้มีโอกาสพัฒนาตัวเอง หรือค้นพบความสามารถใหม่ๆของตัวเอง เช่น แฟนด้อมไทยเรียนภาษาต่างประเทศเพิ่มเติมกันมากขึ้น หรือบางคนได้พัฒนาทักษะใหม่ ต่อยอดสร้างรายได้ให้กับตัวเอง

3. ได้มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาต่างๆในสังคม

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom_Matter-verse

 

5 โอกาสธุรกิจใหม่จากเทรนด์แฟนด้อม

จากเทรนด์ของแฟนด้อม ในอนาคตมีโอกาสเกิดธุรกิจรูปแบบใหม่ที่เจาะฐานแฟนด้อมโดยตรง เช่น

1. อนาคตอาจเกิด “Fandom Currencies” เช่น วันหนึ่งแฟนด้อมศิลปินเกาหลี หรือแฟนด้อมศิลปินจีน อาจสร้างสกุลเงินคริปโตของตัวเอง แล้วใช้เทรดกันในแฟนด้อม ซึ่งมีพลังมหาศาล และแบรนด์ไม่ควรมองข้ามสิ่งเหล่านี้

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

2. อนาคตอาจมี “Fandom Academies” เช่น แฟนด้อมเปิดสอนภาษาต่างชาติจากซีรีส์ต่างประเทศ เพื่อพัฒนาทักษะความรู้ให้กับสมาชิกแฟนด้อมด้วยกันเอง พร้อมไปกับขยายฐานสมาชิกแฟนด้อมให้เป็น Community ใหญ่ขึ้น จึงเป็นโอกาสของแบรนด์ในการทำ Collaboration กับ Fandom Academies หรือแบรนด์จะทำสถาบันให้กับแฟนด้อมนั้นๆ เองก็ได้

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

3. อนาคตอาจมี “Fandom Residences” หรือโครงการอสังหาริมทรัพย์สำหรับแฟนด้อมที่ชอบในสิ่งเดียวกัน เช่น คอนโดมิเนียมจัดสรร 1 ชั้นสำหรับคนที่เป็นแฟนด้อมเกม ได้มาอยู่ด้วยกัน หรือโครงการบ้านที่รวบรวมคนรักสัตว์ อาจเป็นจุดขายใหม่ของแบรนด์อสังหาริมทรัพย์ก็ได้

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

4. อนาคตอาจมี “AI Service จับคู่” ไลฟ์สไตล์ของแต่ละคนว่าเหมาะกับแฟนด้อมกลุ่มไหน

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

5. อนาคตอาจมี “AI Service แนะนำว่าแบรนด์จับคู่แฟนด้อม” ที่มีวิสัยทัศน์ คาแรกเตอร์ จุดมุ่งหมาย หรือเจตจำนงค์ (Purpose) สอดคล้องไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อสร้าง Win-Win ให้กับทั้งแบรนด์ ในการได้ฐานแฟนคลับใหม่ๆ และยอดขายมากขึ้นจากแฟนกลุ่มใหม่ ขณะที่แฟนด้อมได้ฐานสมาชิกมากขึ้น และได้การสนับสนุนจากแบรนด์

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

 

บทสรุป: แบรนด์จะคว้าโอกาสจากเทรนด์ “แฟนด้อม”​ อย่างไร ?

จากการเติบโตของแฟนด้อมทั่วอาเซียน แบรนด์สามารถคว้าโอกาสใน 2 ด้านคือ

1. แบรนด์ที่อยากสร้างความร่วมมือกับแฟนด้อม เพื่อเติบโตไปด้วยกัน

หัวใจสำคัญคือการเลือกแฟนด้อมที่จะจับมือด้วย แบรนด์ควรพิจารณารอบด้าน อย่าเลือกเฉพาะเหตุผลแฟนด้อมนั้นๆ อยู่ในกระแส หรือเป็นกลุ่มใหญ่ แต่ต้องศึกษาว่าแฟนด้อมนั้นๆ มีเจตจำนงค์ (Purpose) และมีวิสัยทัศน์ หรือมีจุดยืนตรงกับแบรนด์หรือไม่ เพื่อความร่วมมือระหว่างแบรดน์ กับแฟนด้อมจะเดินไปด้วยกันในระยะยาว และส่งเสริมต่อภาพลักษณ์ของแบรนด์

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

2. แบรนด์ที่อยากสร้างฐานแฟนด้อมของตัวเอง (Brand Fandom)

สิ่งสำคัญคือ แบรนด์ควรใส่ใจแฟนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ไม่ได้ใส่ใจเฉพาะแฟนที่เป็น Top Spender เพราะจากการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างครั้งนี้ ได้พูดคุยกับแฟนคลับศิลปินเกาหลี มีเสียงสะท้อนกลับมาว่า…

แบรนด์ในเมืองไทยเวลาทำแคมเปญ มักใส่ใจ Top Spender ซึ่งแฟนด้อมส่วนใหญ่เข้าใจเป็นอย่างดี เนื่องจากเป็นลูกค้าที่มียอดใช้จ่ายกับแบรนด์สูง แต่ขณะเดียวกันก็อยากให้แบรนด์ใส่ใจความเท่าเทียมมากขึ้น เพื่อให้สมาชิกแฟนด้อมได้มีโอกาสมีความสุขกับแคมเปญ Colloborate กับศิลปินที่ชื่นชอบเช่นกัน

นอกจากนี้แบรนด์ไม่ใช่แค่ฟังเสียงแฟนด้อมอย่างเดียว แต่ควรรวบรวมเสียงของแฟนคลับไปประมวล วิเคราะห์ และลงมือทำเร็ว เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในรูปแบบที่แบรนด์ และแฟนด้อมต้องการ

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom

Hakuhodo-HILL ASEAN-Fandom
คุณวรรณรัตน์ วิศวสุขมงคล รองผู้อำนวยการฝ่ายวางแผนกลยุทธ์ บริษัท ฮิลล์ เอเชีย จำกัด

WP
อยู่ในแวดวงนิตยสารธุรกิจการตลาดกว่าสิบปี สนุกและชอบติตตามเทรนด์ ไลฟ์สไตล์ใหม่ๆ และอยากเรียนรู้เพิ่มเติมในแพลตฟอร์มดิจิทัล มาร่วมแบ่งปันประสบการณ์การตลาดและดิจิทัลร่วมกันนะคะ