
ท่ามกลางตัวเลือกความบันเทิงและกิจกรรมมากมายในชีวิตประจำวัน ทั้งช้อปปิ้ง ดูหนัง เสพคอนเทนต์ดิจิทัล เล่นโซเชียลมีเดีย ตลอดจนกิจกรรมต่างๆ ทำให้โจทย์ใหญ่ของธุรกิจค้าปลีกประเภท Physical Retail ทุกวันนี้ จึงอยู่ที่การ “ช่วงชิงเวลา” ของผู้บริโภคว่าทำอย่างไรถึงจะดึงผู้บริโภคอยากมาที่ร้าน ใช้เวลาอยู่ภายในร้าน มาแล้วรู้สึกอยากกลับมาอีก
เช่นเดียวกับ “TSUTAYA BOOKSTORE” ร้านหนังสือและไลฟ์สไตล์ชื่อดังจากญี่ปุ่น ที่ล่าสุดเปิดสาขาแรกในไทยที่ One Bangkok ภายใต้ความร่วมมือระหว่างบริษัท เอเซียบุ๊คส จำกัด (Asia Books) ในกลุ่มบีเจซี บิ๊กซี และ Culture Convenience Club (CCC) จากประเทศญี่ปุ่น นำคอนเซ็ปต์หลักที่ผสาน Book, Art, Café และ Lifestyle มาสร้างประสบการณ์ที่มากกว่าการเป็นร้านหนังสือ
พร้อมใช้กลยุทธ์ Localization ด้วยการปรับรูปแบบร้านให้เข้ากับตลาดไทย ทั้งขนาดพื้นที่ บริการส่วนคาเฟ่ การสนับสนุนศิลปินไทย และแผนขยายสาขาที่เชื่อมโยงกับความเป็นท้องถิ่น

เป็นมากกว่าร้านหนังสือ แต่ผสาน Book, Art, Café, Lifestyle สร้างประสบการณ์และชิงเวลาผู้บริโภค
ด้วยความที่ผู้บริโภคมีเวลาจำกัด และมีทางเลือกมากมายในการใช้เวลาว่าง ดังนั้นโจทย์สำคัญของธุรกิจร้านหนังสือ จึงไม่ใช่เพียงทำอย่างไรให้คนซื้อหนังสือ แต่ยังรวมถึงการสร้างเหตุผลให้ผู้คนอยากเดินเข้าร้าน
หนึ่งในกรณีศึกษาที่น่าสนใจคือ TSUTAYA BOOKSTORE ซึ่งมีจุดเริ่มต้นในปี 1983 ที่เมืองฮิราคาตะ จังหวัดโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น โดยพัฒนาแนวคิดร้านหนังสือที่เชื่อมโยงหนังสือเข้ากับศิลปะ วัฒนธรรม และไลฟ์สไตล์ เพื่อสร้างประสบการณ์ที่มากกว่าการเลือกซื้อหนังสือ
ปัจจุบัน TSUTAYA มีประมาณ 1,400 สาขา แบ่งเป็นในญี่ปุ่นราว 1,200 สาขา และต่างประเทศอีกประมาณ 200 สาขา โดยขยายธุรกิจสู่หลายตลาดในเอเชีย เช่น ไต้หวัน จีน มาเลเซีย กัมพูชา และล่าสุดประเทศไทย
หัวใจสำคัญของ TSUTAYA คือการวางตำแหน่งร้านเป็น “Cultural & Lifestyle Hub” ที่ผสาน Book, Art, Café และ Lifestyle เข้าไว้ด้วยกัน ทำให้ผู้บริโภคไม่ได้เข้ามาเพียงเลือกซื้อหนังสือ แต่ยังสามารถดื่มกาแฟ ทำงาน พบปะเพื่อน ชมงานศิลปะ หรือเข้าร่วมกิจกรรมสร้างสรรค์ได้ภายในพื้นที่เดียวกัน
สำหรับสาขาแรกในไทย ณ One Bangkok สัดส่วนสินค้าและองค์ประกอบภายในร้าน แบ่งเป็น หนังสือ 50% และ Non-book อีก 50% ครอบคลุมทั้งสินค้าไลฟ์สไตล์ เครื่องเขียน งานศิลปะ และคาเฟ่ เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ตอบโจทย์ความสนใจของผู้บริโภคหลากหลายกลุ่ม
โดยออกแบบ “Store Experience” ที่เติมเต็มประสบการณ์ 4 ด้านหลัก ที่เชื่อมโยงหนังสือ ศิลปะ คาเฟ่ และไลฟ์สไตล์เข้าด้วยกัน เพื่อให้ลูกค้าไม่เพียงเข้ามาเลือกซื้อหนังสือ แต่ยังได้ค้นพบสิ่งใหม่ๆ ใช้เวลากับกิจกรรมที่สนใจ และมีเหตุผลให้กลับมาเยือนร้านอีกครั้ง

1. Lifestyle Curation คัดสรรและจัดวางหนังสือให้เชื่อมโยงกับไลฟ์สไตล์ ความชอบ และความสนใจของผู้บริโภค แทนการจัดเรียงตามหมวดหมู่แบบดั้งเดิมเพียงอย่างเดียว โดยนำหนังสือมาจัดวางร่วมกับเครื่องเขียน ของใช้ และสินค้าดีไซน์จากญี่ปุ่น
แนวทางนี้ตอบโจทย์ Product Discovery และ Cross-selling เนื่องจากช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้บริโภคค้นพบหนังสือ หรือสินค้าอื่นที่ไม่ได้ตั้งใจมาซื้อตั้งแต่แรก แล้วเจอสิ่งที่ชอบ หรือถูกใจ ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดการเลือกซื้อสินค้าอื่นๆ ภายในร้าน เช่น ตั้งใจมาดูหนังสือ ระหว่างเลือกหนังสือ เห็นเครื่องเขียน สินค้าไลฟ์สไตล์ หรืองานศิลปะที่จัดวางใกล้กัน ก็อาจทำให้ลูกค้าตัดสินใจซื้อหนังสือและสินค้าอื่นเพิ่มเติม

2. Children & Manga’s Zone เข้าถึงลูกค้าหลายช่วงวัย ผ่านหนังสือและวัฒนธรรมญี่ปุ่น ด้วยการออกแบบพื้นที่สำหรับเด็กและผู้ที่ชื่นชอบมังงะ โดยรวบรวมหนังสือเด็กมากกว่า 15,000 เล่ม ควบคู่กับมังงะและสินค้าลิขสิทธิ์จากอนิเมะญี่ปุ่น ทำให้ร้านสามารถรองรับผู้บริโภคที่มีความสนใจแตกต่างกัน ทั้งเด็ก เยาวชน ครอบครัว และแฟนวัฒนธรรมญี่ปุ่นทุกช่วงวัย
ในมุม Customer Segmentation การมีพื้นที่ที่ตอบสนองความสนใจของคนหลายช่วงวัย ช่วยขยายโอกาสในการเข้าถึงลูกค้าหลากหลายกลุ่ม และยังสร้างโอกาสให้เกิด Cross-generational Engagement หรือการมาใช้บริการร่วมกันของคนต่างวัย เช่น พ่อแม่พาลูกมาเลือกหนังสือ ขณะที่สมาชิกคนอื่นในครอบครัวสามารถเลือกดูหนังสือหรือสินค้าในหมวดที่ตัวเองสนใจได้เช่นกัน

3. Thai Art Exhibition Corner ใช้ศิลปะสร้างความสดใหม่ และเหตุผลให้กลับมาเยือนซ้ำ โดยเปิดพื้นที่จัดแสดงและจำหน่ายผลงานศิลปะของศิลปินไทยรุ่นใหม่ มีผลงานประมาณ 15–30 ชิ้นในแต่ละช่วงเวลา พร้อมหมุนเวียนนิทรรศการทุกเดือน รวมถึงกิจกรรม Workshop และกิจกรรมสร้างสรรค์ที่วางแผนจัดอย่างต่อเนื่อง เช่น Workshop จัดดอกไม้แบบญี่ปุ่น หรืออิเคบานะ, Workshop การชงชาแบบญี่ปุ่น
แนวทางนี้ตอบโจทย์ “Repeat Visit” เพราะการจัดนิทรรศการและกิจกรรม Workshop ที่ปรับเปลี่ยนอยู่เรื่อยๆ ช่วยเติมความสดใหม่ให้กับร้าน และทำให้ผู้บริโภคกลับมาซ้ำ แม้จะไม่ได้มาเพื่อซื้อหนังสือ แต่อาจมาด้วยเหตุผลอื่น เช่น เข้าร่วมกิจกรรม Workshop
ขณะเดียวกันยังทำให้ร้านไม่ได้มีบทบาทเพียงจำหน่ายสินค้าเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่สร้าง “Community Engagement” ระหว่างกลุ่มคนที่ชอบ หรือสนใจในสิ่งเดียวกันได้มาพบปะ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้คน

4. Book & Café ผสานพื้นที่ร้านหนังสือเข้ากับคาเฟ่ ด้วยความร่วมมือกับ Wawee Coffee และ Cocoa Dutch เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถนั่งอ่านหนังสือ พักผ่อน ทำงาน หรือพบปะเพื่อนได้ภายในพื้นที่เดียวกัน
การมีคาเฟ่อยู่ในร้านหนังสือ ช่วยเพิ่มโอกาสให้ลูกค้าใช้เวลาอยู่ในร้านนานขึ้น เช่น ลูกค้าที่มาซื้อหนังสือ หรือมาดูสินค้าไลฟ์สไตล์ มาเลือกใช้บริการคาเฟ่ด้วย ซึ่งเป็นการสร้าง Engagement กับลูกค้า มากกว่าการเข้ามาเพื่อซื้อสินค้าเพียงอย่างเดียว
“TSUTAYA BOOKSTORE อยากสร้างประสบการณ์ที่เป็นมากกว่าร้านหนังสือ (More than a bookstore) โดยให้ผู้คนได้เข้ามาร่วมกิจกรรมต่างๆ ทั้งได้มาเจอนักเขียน มางานเปิดตัวหนังสือ รวมถึงกิจกรรม Workshop ต่างๆ เช่น การจัดดอกไม้แบบญี่ปุ่น พิธีชงชาแบบญี่ปุ่น ทำร่มแบบญี่ปุ่นที่เชื่อมโยงกับงานหัตถกรรมร่มสันกำแพงของไทย
เราอยากให้พื้นที่แห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างไทยและญี่ปุ่น ซึ่งมีความหมายเป็นพิเศษในช่วงที่ทั้งสองประเทศกำลังก้าวเข้าสู่วาระครบรอบ 140 ปีความสัมพันธ์ทางการทูต” คุณฐาปณี เตชะเจริญวิกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ จํากัด (มหาชน) เล่าถึงจุดเด่นของ TSUTAYA BOOKSTORE

4 ความพิเศษ “Localized Strategy” เจาะตลาดไทย ผสาน Brand DNA ญี่ปุ่นเข้ากับท้องถิ่น
แม้ Book, Art, Café และ Lifestyle เป็นคอนเซ็ปต์หลักของ TSUTAYA BOOKSTORE ที่ใช้ในญี่ปุ่นและประเทศอื่น แต่การเปิดสาขาในประเทศไทย ไม่ได้เป็นเพียงการนำรูปแบบร้านจากญี่ปุ่นมาใช้ทั้งหมด หากแต่ยังใช้ Localization Strategy มีการปรับองค์ประกอบบางอย่างให้สอดคล้องกับพาร์ทเนอร์ธุรกิจ ทำเล พฤติกรรมผู้บริโภคไทย และบริบททางวัฒนธรรมของไทย ควบคู่กับการรักษาเอกลักษณ์ของ TSUTAYA BOOKSTORE
1. ปรับขนาดร้านให้สอดคล้องกับทำเล
โดยทั่วไป TSUTAYA BOOKSTORE มีพื้นที่ร้านตั้งแต่ประมาณ 2,000 ตารางเมตรขึ้นไป แต่สาขา One Bangkok มีพื้นที่ 1,000 ตารางเมตร บน 2 ชั้น ถือเป็นกรณีพิเศษ เนื่องจากทาง Culture Convenience Club (CCC) เห็นศักยภาพของทำเล และยอด Traffic
- ตั้งอยู่ใน Prime Location ถนนพระราม 4 และเชื่อมต่อกับ MRT ลุมพินี
- เป็นโครงการ Mixed-use Development ที่ผสมผสานทั้งศูนย์การค้า อาคารสำนักงาน โรงแรม ที่พักอาศัย และพื้นที่กิจกรรมเข้าด้วยกัน ทำให้มีผู้ใช้บริการหลากหลาย ทั้งคนทำงาน ผู้พักอาศัย นักท่องเที่ยว และผู้ที่เดินทางเข้ามาช้อปปิ้งหรือใช้เวลาพักผ่อน ทำให้มียอด Traffic สูง อย่างส่วน One Bangkok Retail หรือศูนย์การค้า ปัจจุบันมีผู้มาเยือนมากกว่า 40 ล้านคนต่อปี หรือประมาณ 160,000 คนต่อวัน
2. เลือกใช้กาแฟวาวี และ Cocoa Dutch สร้างประสบการณ์ Book & Café ที่แตกต่างจากสาขาอื่น
อีกหนึ่งความพิเศษของ TSUTAYA BOOKSTORE สาขาไทย คือการเลือก “กาแฟวาวี” (Wawee Coffee) แบรนด์กาแฟไทย และ “Cocoa Dutch” มาเป็นส่วนหนึ่งของ Book & Café ภายในร้าน ซึ่งแตกต่างจากสาขาในญี่ปุ่นและต่างประเทศที่มี Starbucks เป็นพาร์ตเนอร์คาเฟ่
สำหรับสาขา One Bangkok มีปัจจัยสำคัญจากทำเลที่ตั้งซึ่งอยู่ติดกับร้าน Starbucks Reserve อยู่แล้ว ประกอบกับกลุ่มบีเจซี บิ๊กซี มีแบรนด์กาแฟวาวีอยู่ในเครือ จึงนำเสนอให้เป็นพาร์ตเนอร์คาเฟ่ภายใน TSUTAYA โดย Culture Convenience Club (CCC) จากญี่ปุ่นเปิดรับข้อเสนอดังกล่าว ด้วยความเชื่อมั่นในคุณภาพและรสชาติของกาแฟไทย

3. ให้พื้นที่ศิลปะไทยมากขึ้น สะท้อนศักยภาพของตลาดและวัฒนธรรมท้องถิ่น
แม้ Art จะเป็นหนึ่งใน Brand DNA ของ TSUTAYA BOOKSTORE อยู่แล้ว แต่สาขา One Bangkok ให้ความสำคัญกับการจัดแสดงผลงานของศิลปินไทยเป็นพิเศษ
คุณฐาปนี เล่าว่าทีม TSUTAYA จากญี่ปุ่นมองเห็นศักยภาพของงานศิลปะและศิลปินไทย จึงนำพื้นที่จัดแสดงและจำหน่ายผลงานของศิลปินไทยเข้ามาเป็นองค์ประกอบสำคัญของร้าน โดยจะหมุนเวียนผลงานอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ยังจัดกิจกรรมที่เชื่อมโยงวัฒนธรรมไทยและญี่ปุ่น
4. ใช้รูปแบบ Collaboration แทนแฟรนไชส์
อีกหนึ่งความพิเศษไม่ได้อยู่ที่ประสบการณ์หน้าร้านเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงรูปแบบการดำเนินธุรกิจระหว่าง Asia Books และ Culture Convenience Club (CCC) จากญี่ปุ่น ที่ไม่ได้ใช้รูปแบบแฟรนไชส์เหมือนเช่น TSUTAYA ตลาดอื่น แต่เป็นการทำ Collaboration รูปแบบ Partnership โดย Asia Books มีบทบาทในการคัดเลือกหนังสือ ขณะที่ทีม TSUTAYA สนับสนุนด้านคอนเซ็ปต์ การออกแบบร้าน และการเข้าถึงหนังสือและสินค้าจากญี่ปุ่น
รูปแบบ Collaboration มีความยืดหยุ่น และเปิดโอกาสให้ทั้งสองฝ่ายนำความเชี่ยวชาญมาเสริมกัน โดย Asia Books มีประสบการณ์และความเข้าใจตลาดหนังสือในไทย ส่วน TSUTAYA มีความเชี่ยวชาญด้านการออกแบบประสบการณ์ร้านหนังสือและไลฟ์สไตล์
เมื่อมองทั้ง 4 ด้านร่วมกัน จะเห็นว่า Localized Strategy ของ TSUTAYA BOOKSTORE เป็นการรักษา Brand DNA เดิม พร้อมปรับองค์ประกอบและวิธีการนำเสนอบางอย่าง ให้เข้ากับบริบทของตลาดไทย

ก้าวต่อไป TSUTAYA BOOKSTORE ในไทย ปักหมุด “เชียงใหม่–ภูเก็ต” พร้อมปรับให้เข้ากับท้องถิ่น
หลังเปิดสาขาแรกในประเทศไทย ณ One Bangkok ก้าวต่อไปของ TSUTAYA BOOKSTORE คือการขยายธุรกิจไปยัง “เชียงใหม่” และ “ภูเก็ต” ภายใต้ความร่วมมือระหว่าง Asia Books และ Culture Convenience Club (CCC) จากญี่ปุ่น ซึ่งลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ตั้งแต่ปี 2025 โดยมีเป้าหมายเปิดร้านให้ครบ 3 สาขาภายในระยะเวลา 5 ปี หรือภายในปี 2029
ขณะนี้มีทำเลเบื้องต้นสำหรับสาขาเชียงใหม่ และภูเก็ต แต่ก็ยังเปิดรับพิจารณาทำเลที่มีศักยภาพอื่นๆ เพิ่มเติม
- เชียงใหม่ เบื้องต้นอยู่ในโครงการลานนาทีค สาขานี่มีพื้นที่ประมาณ 2,000 ตารางเมตร
- ภูเก็ต ทำเลเบื้องต้นอยู่บริเวณย่านหอนาฬิกาใจกลางเมือง โดยมีแนวคิดพัฒนาร้านขนาดประมาณ 1,500 ตารางเมตร
ด้านการออกแบบ จะไม่ใช้รูปแบบเดียวกันทั้ง 3 สาขา แต่จะออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทและวัฒนธรรมของแต่ละพื้นที่ โดยเชียงใหม่จะนำอัตลักษณ์วัฒนธรรมภาคเหนือมาผสมผสาน ขณะที่ภูเก็ตจะเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมและบรรยากาศของภาคใต้ ภายใต้เอกลักษณ์ TSUTAYA BOOKSTORE ของญี่ปุ่น
นอกจากประเทศไทยแล้ว “เวียดนาม” ยังเป็นอีกตลาดที่ Asia Books และ CCC กำลังร่วมกันพิจารณาโอกาสขยายธุรกิจ ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางการเติบโตของ TSUTAYA BOOKSTORE ในภูมิภาคเอเชีย
โดยสาขาแรกในเวียดนาม คาดว่าจะตั้งอยู่ใจกลางนครโฮจิมินห์ เนื่องจากศักยภาพของตลาดและกำลังซื้อที่เติบโต ซึ่งคาดว่าจะได้เห็นสาขาในเวียดนามประมาณปี 2029
กรณีศึกษาของ TSUTAYA BOOKSTORE แสดงให้เห็นถึงในยุคที่ผู้บริโภคมีทางเลือกมากมาย การพัฒนาร้านจึงไม่ได้อยู่ที่การทำให้ลูกค้าอยากซื้อสินค้าเท่านั้น แต่อยู่ที่การทำให้ลูกค้าอยากเข้ามาที่ร้าน มาใช้เวลา และมีเหตุผลที่จะกลับมาอีก


