เหตุการณ์ความตึงเครียดและการปิดช่องแคบฮอร์มุซที่ผ่านมา ได้ส่งแรงกระเพื่อมอย่างรุนแรงต่อเศรษฐกิจโลก สิ่งหนึ่งที่วิกฤตครั้งนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจน คือการที่เศรษฐกิจประเทศไทยยังคงพึ่งพาพลังงานฟอสซิลอยู่อย่างมหาศาลในระดับที่เราอาจไม่เคยรู้ตัวมาก่อน
นอกจากนี้ ยังรวมกับปัญหาเชิงโครงสร้างที่สะสมมานาน ทำให้เศรษฐกิจไทยเติบโตช้าลงทุกที จนถึงขั้นมีคำกล่าวที่สะท้อนความเป็นจริงอันน่าตกใจในยุคนี้ว่า “GDP ไทยโตได้ 2% ก็ถือว่าเก่งแล้ว” เมื่อความผันผวนขยับจากสถานการณ์ชั่วคราว สู่ความปกติรูปแบบใหม่ แล้วประเทศไทย รวมถึงภาคธุรกิจจะปรับตัวรับมืออย่างไร
ในเวที FOCAL 2026 ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตรชัย ได้นำเสนอเฟรมเวิร์ก ‘4D’ เพื่อถอดรหัส 4 ความเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างระดับมหภาค ที่ทุกคนต้องทำความเข้าใจและเร่งปรับตัว
Demographic วิกฤตโครงสร้างประชากร
ปัจจุบันอัตราการเติบโตของประชากรทั่วโลกกำลังชะลอตัวลง แต่สถานการณ์ของประเทศไทยนั้นจัดว่า “ย่ำแย่กว่าค่าเฉลี่ยของโลก”
ในขณะที่โลกแค่โตช้าลง แต่ประชากรไทยกลับกำลังหดตัวลงอย่างหนัก โครงสร้างประชากรของเราเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงจากอัตราการเกิดที่น้อยลงมาก ผลกระทบโดยตรงที่ภาคธุรกิจต้องเผชิญคือ “กลุ่มวัยรุ่น” ซึ่งเคยเป็นกลุ่มผู้บริโภคหลักของตลาดไทย มีจำนวนลดน้อยถอยลงไปทุกที แบรนด์จึงต้องเร่งหาทางรับมือกับตลาดที่กำลังหดตัวนี้
Deglobalization กระแสโลกาภิวัตน์
ยุคแห่งการค้าเสรี และโลกไร้พรมแดนกำลังถดถอยลง แทนที่ด้วยภาวะสงครามที่ปะทุขึ้นในหลายรูปแบบ ทั้งสงครามการค้า สงครามการเงิน ไปจนถึงสงครามที่ใช้กระสุนปืนจริงๆ
สิ่งที่น่าจับตาคือ “โลกกำลังเปลี่ยนขั้วอำนาจ” อย่างชัดเจน จากเดิมที่สหรัฐอเมริกาเคยเป็นเบอร์หนึ่งด้านเศรษฐกิจแบบเบ็ดเสร็จ แต่ปัจจุบันจีนได้ก้าวขึ้นมาแซงหน้าไปแล้วตั้งแต่ปี 2024 เราต้องเปลี่ยนตัวเองให้เร็วตาม ‘อย่ายึดติด หรือคาดหวังว่าโลกจะกลับไปเป็นเหมือนเดิมได้อีก’
Decarbonization โลกร้อนที่หวนกลับไม่ได้
วิกฤตสภาพภูมิอากาศของเราได้ก้าวข้ามจุดที่ไม่อาจหวนกลับไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว และจะคงอยู่ถาวร แต่ไม่ได้หมายความว่าเราควรหมดหวังแล้วปล่อยก๊าซคาร์บอนได้ตามใจชอบ เพราะผลกระทบจากโลกร้อนนั้นสร้างแรงกระแทกต่อชีวิตมนุษย์อย่างมหาศาล โดยเฉพาะเรื่องความมั่นคงทางอาหารและภัยพิบัติทางธรรมชาติที่รุนแรงขึ้น การลดคาร์บอนจึงยังเป็นไฟลต์บังคับที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกัน
Digital & AI อัตราเร่งของเทคโนโลยี
มนุษยชาติเปิดรับเทคโนโลยีใหม่ด้วยอัตราเร่งที่ก้าวกระโดด หากย้อนกลับไปในอดีต เราใช้เวลากว่า 75 ปีเพื่อเคยชินกับการใช้งานโทรศัพท์ แต่กลับใช้เวลาราว 2 เดือนในการเปิดรับเทคโนโลยีอย่าง ChatGPT เข้ามาในชีวิต สะท้อนให้เห็นว่าเทคโนโลยีใหม่ๆ เกิดขึ้นและถูกนำมาใช้เร็วมาก หากภาคธุรกิจและคนทำงานไม่เร่งปรับตัวตั้งแต่วันนี้ ก็จะถูกทิ้งไว้ข้างหลังและไม่มีทางตามคู่แข่งทันอย่างแน่นอน
สรุปจาก
เซสชัน: The Global Pivot: Navigating Key Structural Shift
โดย ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตรชัย กรรมการผู้จัดการ หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร
